7 książek o Polakach ratujących Żydów

Spór o „polski holocaust”, „polskie obozy śmierci” i „polskich antysemitów” trwa. Siłą rzeczy, dotarł także na blogi poświęcone książkom i czytelnictwu, przybierając niekiedy zatrważające, zniekształcone oblicze. Antysemityzm w Polsce oczywiście był, i jest. Zapewne też będzie. Trudno się temu dziwić, gdy słyszymy i czytamy takie oszczerstwa. Ale antysemityzm był, jest i będzie wszędzie tam, gdzie pojawiają się Żydzi. Nie można tego pochwalać, ale nie można też popadać w paranoję. Wśród Niemców w tamtych czasach też bywali porządni ludzie, którzy odważnie przeciwstawiali się temu co się działo, ale były to tak nieliczne, w stosunku do całości, przypadki, że nie wymazują one  piętna, jakie odcisnęło się na tym narodzie. Oto siedem książek, opowiadających o tym jak Polacy ratowali Żydów. Dodam, że są to tylko książki, które ukazały się po roku 2000. W okresie od lat 60-ych, po końcówkę XX wieku, ukazało się znacznie więcej publikacji na ten temat.

1. Jacek Leociak - "Ratowanie. Opowieści Polaków i Żydów"

Motywacje do ratowania Żydów były tak różne, jak różne są ludzkie charaktery. Od zwykłej dobroci, i chęci niesienia pomocy, po chciwość.  Opowieść o ludziach ryzykujących własne życie, bez względu na to co było ich pobudką, by ocalić czyjeś życie. O dramacie Żydów, ale i ratujących ich ludzi. O dylematach, jakie to ze sobą niosło. Bogaty kontekst społeczny, historyczny i psychologiczny książka zawdzięcza tytanicznej pracy ze źródłami, jakiej dokonał Jacek Leociak.

Wydawnictwo Literackie

2. Władysław Bartoszewski, Zofia Lewinówna - "Ten jest z ojczyzny mojej. Polacy z pomocą Żydom 1939–1945"

Kto ratuje jedno życie, ratuje cały świat.To napis, który widnieje na medalach przyznawanych przez Instytutu Pamięci Męczenników i Bohaterów Yad Vashem. Dzisiaj tyle się mówi o polskim antysemityzmie, zapominając o tym że pojawia się on wszędzie tam, gdzie są Żydzi, że antysemityzm to nie holokaust, a przede wszystkim o tym, że wśród uhonorowanych tym medalem, najwięcej jest właśnie nas, Polaków. Władysław Bartoszewski poświęcił wiele lat na odkrywanie,  badanie i upamiętnianie  losów ich wszystkich, ludzi którzy potrafili stanąć w  obronie Żydów. Ta książki, jedna z najważniejszych, jeśli nie najważniejsza książka historyczna dotycząca II wojny światowej, to  zbiór relacji, dokumentów i świadectw naocznych świadków.

Wydawnictwo Znak

3. Joanna Olczak-Ronikier - "W ogrodzie pamięci "

Niezwykły, literacki portret rozległej, i barwnej rodziny polskich inteligentów, zasymilowanych Żydów, właścicieli i twórców jednej z bardziej znanych księgarni i wydawnictw XIX i początków XX wieku.  Autorka bazowała na obszernym rodzinnym archiwum, przekazach ustnych, oraz na własnych wspomnieniach. Wątek pomocy Żydom w trakcie wojny, jest  niewielki, ale znaczący.

Wydawnictwo Znak

 

4. Stefan Korboński - "Polacy, Żydzi i Holocaust"

Książka wstrząsająca. Relacja naocznego świadka wydarzeń, o które teraz tak się spieramy.  Opowiada o relacjach polsko-żydowskich w okresie II RP, w czasie II wojny światowej, ale też o  stosunkach Żydów z USA i Polski, z wojną i holocaustem w tle. Pisze także o czasach powojennych, przedstawiając sylwetki Żydów, którzy współtworzyli aparat bezpieczeństwa w PRL. We wstępie do książki czytamy:

 

Wysuwane przez Żydów oskarżenia o rzekomym współudziale Polaków w Holocauście, gdyż nie zapobiegli mordowaniu Żydów przez faszystów, są bezpodstawne, nieuczciwe i oszczercze. Jednostkę lub naród można obwiniać o nieudzielenie pomocy wówczas, gdy tej pomocy można było udzielić, a nie w sytuacji, gdy udzielenie takiej pomocy było niemożliwe.

Fakt, że Polacy nie mieli żadnej możliwości powstrzymania eksterminacji Żydów został potwierdzony przez informacje przekazane w 1942 roku przez dwóch ważnych przedstawicieli polskich Żydów, Adolfa Bermana i Leona Feinera, podziemnemu kurierowi, Janowi Karskiemu, i przeznaczone dla dowództwa Aliantów. Obaj mieszkali poza gettem i znaleźli schronienie u polskich przyjaciół (…)

Po raz pierwszy książka ukazała się w 1986 roku w Nowym Jorku, pod tytułem  „The Jews and the Poles in the World War II”.

Instytut Pamięci Narodowej

 

5. Richard C. Lucas - "Zapomniany holocaust "

Richarda C. Lukasa, nie wychwala pod niebiosa bohaterstwa i nieskazitelności Polaków. Bardzo krytyczny wobec rządów II RP i Rządu RP na Uchodźstwie, opisał przykłady współpracy polsko-niemieckiej, i skrytykował powstanie warszawskie. Jednocześnie bardzo krytycznie odniósł się do twierdzeń, że Polacy byli „wściekłymi rasistami”, po raz pierwszy w zachodniej opinii publicznej, zrównując ze sobą gehennę Żydów i Polaków w trakcie wojny.

Dom Wydawniczy Rebis.

 

6. Grzegorz Górny , Norman Davies - "Sprawiedliwi Jak Polacy ratowali Żydów przed Zagładą"

Historie ludzi, którzy pomagali Żydom indywidualnie, narażając siebie i swoich bliskich. Musimy pamiętać o tym że nikt, kto pomagał w ucieczce z Getta, czy w inny sposób ukrywał Żydów, nigdy nie robił tego w pojedynkę. Zawsze była to sieć co najmniej kilku, a w ekstremalnych przypadkach nawet kilkudziesięciu osób, jak chociażby w filmie „Pianista”. Była też pomoc instytucjonalna w postacie  „Żegoty”, jedynej tego typu, nie żydowskiej organizacji na świecie.

Rosikon Press

7. Janina Hera - "Polacy ratujący Żydów. Słownik "

Nietypowe wydawnictwo, jak na taką tematykę. Książka jest słownikiem, w którym znajdziemy hasła biograficzne, często osób anonimowych, opisujące ich działalność na rzecz pomocy Żydom w czasie wojny. Słownik zawiera jedynie te osoby, zarówno znane z nazwiska jak i bezimienne, których w okresie jego sporządzania nie odznaczono przez Yad Vashem.

Wydawnictwo Neriton.


(Visited 177 times, 1 visits today)