Blaže Minevski

Celownik

Celownik, powieść okrzyknięta przez krytyków mianem arcydzieła macedońskiej i światowej literatury, udowadnia jak często czytelnikowi daleko do tego, co uznawane jest za literaturę wysoką. Jak bardzo rozmijamy się z tym, co Mądre Głowy uznają za warte najwyższych zachwytów. Blaže Minevski napisał co najwyżej przeciętną powieść.

Akcja Celownika toczy się gdzieś na Bałkanach, podczas ostatnich, krwawych konfliktów. Spotyka się dwoje snajperów, walczących po przeciwnych stronach. Główny bohater i narrator powieści oraz nieznajoma kobieta. Zamiast nacisnąć na spust i wykonać zadanie, obserwują siebie przez celowniki. Zawiązuje się między nimi jakieś porozumienie bez słów. Bardzo wątłe porozumienie, gdyż oboje są gotowi w każdej chwili strzelić. Jednocześnie wystarczająco silne, by mężczyzna zaczął opowiadać o sobie, dorastaniu, życiu, jakie dotychczas wiódł i fascynacji literaturą.

Już w tym momencie, a jest to ledwie początek książki, coś tu odkleja się od rzeczywistości. Żadne z nich nie strzela, czyli nie działa instynkt wyszkolonego zabójcy. On opowiada, a ona słucha, czytając z ruchu jego warg, uśmiechając się czasem lub delikatnie kiwając głową. Kolejne strony nie przynoszą większych rozczarowań, ale też nie dają szansy na wczytanie się.

Podobno najłatwiej jest się otworzyć przed kimś całkowicie obcym. Opowiedzieć o sobie czy dręczących problemach ze szczegółami. Drobiazgowość w opowiadaniu swojego życia, szczególnie jego intymnych elementów, licznych związków z kobietami czy fascynacji literaturą, zwłaszcza w momencie, gdy trzyma się kogoś na muszce, jednocześnie samemu będąc na celowniku, jest zwyczajnie sztuczna, żeby nie napisać wydumana.

Celownik jest też bardzo szablonowy, idealnie niemal powielając schemat powieści będącej spowiedzią. Nie ułatwia to odbioru tej prozy. Wielowątkowość i liczne dygresje, w tym odwołania do bałkańskich legend, również nie ułatwiają lektury. Dodajmy do tego jeszcze pewną denerwującą manierę opowiadania, jaką autor obdarzył głównego bohatera, by uczynić Celownik powieścią dość ciężko strawną.

Biblioteka Słów, 2018

Za możliwość przeczytania książki dziękuję

 


(Visited 385 times, 1 visits today)