Pierre Lemaitre

Do zobaczenia w zaświatach

Uhonorowana nagrodą Goncourtów, powieść Do zobaczenia w zaświatach francuskiego pisarza Pierre Lemaitre, jest opowieścią o człowieku w starciu z machiną biurokracji, która przesiąknięta jest korupcją i przeświadczeniem o braku znaczenia jednostki. To także opowieść o wojnie, która jest nie tylko maszynką do zabijania, ale też świetnym interesem, oraz historia wielkiej przyjaźni, która może zrodzić się tylko na polu bitwy, wymagającej oddania, odwagi i poświęcenia.

Autor pisze o tym, co od wieków wszyscy władcy, wszystkie rządy starają się ukryć, że tak naprawdę dobro jednostki, życie obywatela i poddanego jest mało ważne. W najlepszym wypadku znajduje się na drugim miejscu wśród priorytetów. W tym konkretnym przypadku widzimy to na przykładzie pierwszej wojny światowej, która właśnie dobiega końca.  Jednak tylko na papierach podpisywanych przez ważnych generałów, bo dla żołnierzy powracających z frontu trwać ona będzie jeszcze całe miesiące, a nawet lata.

Ich sytuacja jest naprawdę nieciekawa. Przeżyli, są ranni, okaleczeni, albo zdrowi na ciele, ale kalecy na duszy i umyśle. Walczyli za swój kraj, który teraz nie do końca wie co z nimi zrobić. Pozostawieni bez opieki i wsparcia, są niewygodną i wstydliwą pozostałością po wydarzeniach, o których wszyscy chcieliby jak najszybciej zapomnieć. Najlepiej by było, gdyby wszyscy zginęli, wtedy można by ich czcić jako bohaterów, a tak są tylko problemem.

Muszą się z tym zmierzyć Albert, cierpiący na pantofobię, i Eduard, potwornie okaleczony i uzależniony od morfiny. Życiorysy obydwu mężczyzn zostają pogruchotane, zrównane z ziemią. W tle pojawiają się też inni kombatanci,  którzy z dnia na dzień stali się niewidzialni, wojenne wdowy i sieroty. Albert, mimo swoich lęków, stara się  po trochu odbudowywać swoje życie, opiekując się przy tym przyjacielem. Natomiast Eduard wpada na pomysł, dzięki któremu znów będzie mógł żyć na odpowiednim poziomie, dając przy tym szansę na odmianę losu Alberta. Pomysł, który doprowadzi do emocjonującego zakończenia.

Barwne, niezwykle różnorodne i niejednoznacznie postacie zapełniające strony powieści Do zobaczenia w zaświatach, zapadną w pamięć na długo. Spośród nich wyróżnia się Pradelle, główny czarnych charakter, który jako jedyny został przedstawiony jako człowiek zepsuty, niegodziwy i zły do szpiku kości. Tak jak gdyby czytelnik mógł mieć wątpliwość, wobec kogo żywić antypatię, a którym bohaterom kibicować.

Do zobaczenia w zaświatach to świetna, niemal wzorcowa powieść, w której momenty dramatyczne, trzymające w napięciu, przeplatają się ze scenami o lekkim zabarwieniu humorystycznym. Lemaitre zastosował ryzykowne rozwiązanie, łącząc dowcipny i dosyć cięty język narracji, z groteską i niełatwymi, smutnymi wątkami wojennymi. Efekt jest świetny, wręcz wyborny. Czytając Do zobaczenia w zaświatach, odczuwamy prawdziwą przyjemność obcowania z wysmakowaną prozą na bardzo wysokim poziomie. Owo delikatne poczucie humoru współgra z dramatyzmem towarzyszącym opisywanym wydarzeniom, a nawet go podkreśla.

Wydawnictwo Albatros, 2018


(Visited 129 times, 1 visits today)