Dziesięć książek o krytykach i krytyce

Zaczynając swoją przygodę z nieco bardziej profesjonalnym pisaniem, niż to szufladowe, usłyszałem kilka dobrych rad. Wiele z nich wziąłem sobie do serca, a szczególnie te dwie. Żeby dobrze pisać, nie ważne czy prozę, reportaż, artykuł, recenzję, czy coś innego, należy jak najwięcej czytać tekstów z tego właśnie gatunku. Im więcej czytasz, tym lepiej piszesz. I nie wstydźmy się czerpać od najlepszych. Jako podstawę w mojej pracy blogera, bo tym właśnie to już jest, uważam dwa pisma literackie.  „Nowe książki” oraz „Literaturę na świecie”. Materiałów pomocniczych, wzorów, studium przypadku, znajdziemy jednak znacznie więcej. Dziś prezentuję Wam dziesięć książek o krytykach i krytyce, które mogą być bardzo przydatne w pisaniu własnych tekstów krytycznych. Z pewnością będą też ciekawą lekturą.

1. J. R. R. Tolkien - "Potwory i krytycy"

Najbardziej rozpoznawalnym dziełem Tolkiena jest trylogia „Władca Pierścieni”. Choć wiele dobrego przyniosła ona literaturze, to nie koniecznie jest ona najważniejszym dziełem.  Być może są nim właśnie „Krytycy i potwory”, w których dowcipnie, z przekąsem pisze między innymi o  „Beowulfie”, baśniach i o krytykach. Pozycja obowiązkowa dla każdego, kto pretenduje do tego tytułu.

2. Umberto Eco, Richard Rorty - "Interpretacja i nadinterpretacja"

Czy dzieło literackie można nadinterpretować? Oczywiście że tak. Czy to grzech? Nad tym zastanawia się między innymi Umberto Eco. Według niego interpretacja literatury ma granice, i stara się je zarysować. Przygląda się przy tym poszczególnym dziełom literackim na przestrzeni dziejów. Polemizują z nim filozofowie, literaturoznawcy i krytycy .

3. Jan Błoński - "Romans z tekstem"

Książka, którą dzisiaj trudno znaleźć. To zbiór esejów traktujących o powołaniu i roli krytyka literackiego. Metafora erotyczna, obecna w tytule książki ukazuje, co się dzieje pomiędzy prawdziwym krytykiem a dziełem literackim, ukazuje pragnienie zbliżenia się, wyrażenia zachwytu, zawładnięcia – z wszystkimi tego niebezpieczeństwami. „Tekst nie czytany, nie kochany (lub nie drażniący!) przestaje się mienić znaczeniami. Traci smak, blask, głębię, przestaje opalizować i wieloznaczyć. Zapewne, przenikliwość nie zawsze idzie w parze z dobrymi uczuciami. Z goryczy i nienawiści powstawały także (chociaż rzadziej) znakomite książki krytyczne. Ale ta nienawiść była jeszcze zawiedzioną miłością…”

4. Stanisław Witkiewicz - "Sztuka i krytyka u nas"

Książka, która swego czasu wywoła burzę w świecie polskiej literatury i krytyki. Witkiewicz bezpardonowo wytknął miałkość, dyletanctwo i zakłamanie wśród pisarzy i krytyków. Brzmi trochę znajomo…

5. Praca zbiorowa - "Co dalej literaturo?"

Zbiór krytycznoliterackich esejów dotyczących kształtu współczesnej literatury polskiej oraz prób przewidzenia jej przyszłości. Przewidzieć co się wydarzy z literaturą nie jesteśmy w stanie, nawet jeśli zastanawiają się nad tym literaturoznawcy z Instytutu Literackiego PAN. Ale teksty dotyczące tego co się aktualnie dzieje w polskiej literaturze, z pewnością będą ciekawe.

6. Praca zbiorowa - ""Kartografowie dziwnych podróży" : wypisy z polskiej krytyki literackiej XX wieku"

Zbiór wypisów z dwudziestowiecznej polskiej krytyki literackiej. Jest to antologia bardzo subiektywna, gdyż autorzy komentarzy, zajmujący się profesjonalnie zarówno krytyką, jak nauczaniem teorii i praktyki owego przedmiotu, dokonali takiego wyboru tekstów, który zgodny jest z ich upodobaniami jako krytyków i zapotrzebowaniami praktycznymi jako dydaktyków.

7. Dariusz Nowacki - "Zawód: czytelnik. Notatki o prozie polskiej lat 90"

krytyk literacki i badacz literatury, pracownik Instytutu Nauk o Literaturze Polskiej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Redaktor i współpracownik takich czasopism literackich jak „Opcje”, „FA-art”. Jest autorem kilku książek krytycznoliterackich, a „Zawód: czytelnik” jest pierwszą z nich. Autor przygląda się w niej polskiej literaturze lat 90-ych ubiegłego wieku.  Omawia jej główne nurty sięgając po pisarzy wszystkich generacji. Bogate źródło wiedzy dla krytyków i blogerów literackich.

8. Jacek Łukasiewicz - "Kąt widzenia. Notatki literackie"

Rodzaj literackiego dziennika. „Kąt widzenia” to zapisy znakomitego krytyka literackiego i historyka literatury, które pochodzą głównie z jego autorskiej rubryki Notatki literackie prowadzonej na łamach miesięcznika „Odra”. Kilka z nich opublikowanych zostało w „Tygodniku Powszechnym”, „Kwartalniku Artystycznym” czy wspomnianych już  „Nowych Książkach”. Znajdziemy tu także teksty dotąd niedrukowane.

9. Dorota Kozicka - "Krytyczne (nie)porządki. Studia o współczesnej krytyce literackiej w Polsce"

Krytyka literacka w ujęciu socjologicznym. Autorka próbuje przyjrzeć się temu, jak krytyka sama się definiuje i jak jest definiowana, jak sytuuje się i jak jest sytuowana w przestrzeni życia literackiego i społecznego, śledzi sposoby jej oddziaływania, tropi najciekawsze krytyczne strategie. Opisując dyskurs krytyczny, pokazuje różnorodne uwikłania krytyki, zarówno jej wielogłosowość oraz performatywny charakter, jak i mechanizmy wspólnotowych (środowiskowych, grupowych) zachowań, a także relacje między obowiązującymi w polu krytyki regułami a indywidualnym głosem podmiotu. To tylko wierzchołek góry lodowej, jaką jest ta książka.

10. Małgorzata Łukasiewicz - "Dziwna rzecz - pisanie"

Skąd bierze się paląca potrzeba pisania? Dlaczego do niektórych książek chcemy wracać wciąż na nowo? I jak przeplatają się tropy między poszczególnymi dziełami? W esejach zawartych w zbiorze Dziwna rzecz − pisanie Małgorzata Łukasiewicz co chwila potrąca o któreś z tych pytań, potwierdzając swój kunszt pisarski i umiejętność zawierania przemyśleń w krótkiej, zwięzłej, a przy tym swobodnej i dowcipnej formie.