Jak czytać katalog biblioteczny

Istnieje wiele oprogramowań, z których korzysta się w bibliotekach aby opracowywać i udostępniać czytelnikom zbiory. Jako użytkownik biblioteki widzimy tylko jedną „końcówkę” tego oprogramowania, czyli elektroniczny katalog. Prostą i bardzo ograniczoną w funkcjach, ale i tak często nieczytelną, trudno zrozumiałą dla Kowalskiej i Nowaka.

Zrozumienie jak działa taki katalog może czasem okazać się za trudne bez pomocy kogoś doświadczonego. Przekonuję się o tym codziennie w pracy. Postaram się zatem wyjaśnić krok po kroku, jak działa elektroniczny katalog biblioteczny, a dokładniej jak go czytać. Za przykład posłuży katalog Miejskiej Biblioteki Publicznej we Wrocławiu. Biblioteka ta pracuje na ALEPH-ie, jednym z najpopularniejszych obecnie programów.  ALEPH-owski katalog znajdziecie w wielu bibliotekach publicznych oraz uczelnianych.

Rozpoczynając przygodę z katalogiem jesteśmy automatycznie ustawieni na przeszukiwanie bazy głównej, czyli wszystkich filii, czytelni i pod bibliotek, w przypadku bibliotek uczelnianych, będą to zarówno biblioteka główna, jak i biblioteki w poszczególnych instytutach i wydziałach. Wyszukujemy poprzez wpisanie w widoczne na zdjęciu pole odpowiedniej frazy, tytułu, autora, hasła przedmiotowego itd.  Gwoli wyjaśnienia, hasło przedmiotowe określa tematykę poszukiwanej publikacji. Zatem jeśli potrzebujemy książki o social media, wpisujemy ten zwrot w puste pole, wybierając hasło przedmiotowe.

Otrzymaliśmy listę wyników, które teraz trzeba przejrzeć, by sprawdzić czy to faktycznie to, czego szukamy. Najpierw klikamy w cyferkę znajdującą się po lewej stronie ekranu. Otworzy nam się pełen opis, ze wszystkimi hasłami i dopowiedzeniami, które powiedzą nam czy nie trafiliśmy przypadkiem kulą w płot. Od razu też widać w jakiej bibliotece znajdziemy dany tytuł.

 

Jeśli jednak od razu wiedzieliśmy że to jest ta jedyna książka, klikamy we „wszystkie egzemplarze” po prawej stronie ekranu. Nowy widok pokaże nam wszystkie biblioteki, których znajdziemy książkę, oraz ile jest egzemplarzy. Na wybranym przykładzie widać że jest ich niewiele, i każda filia ma tylko po jednym egzemplarzu. Po tym jak stwierdzimy obecność poszukiwanej pozycji w danej bibliotece, musimy zwrócić uwagę na pole status. W różnych bibliotekach może mieć ono inną nazwę, ale dotyczy tego samego. Interesują nas tylko dwa statusy. W tym wypadku jest to „Na 30 dni”, co oznacza że książka jest już zakupiona, opracowana i udostępniona do wypożyczania. Drugim statusem będzie „na miejscu”, co oznacza dokładnie to samo, z tym że s książki można skorzystać tylko w czytelni. Wszelkie inne statusy: w opracowaniu, niedostępna, brak skontrum, ubytkowana, mówią o tym, że choćbyśmy się krzyżem położyli przed bibliotekarzem, książki nie dostaniemy.

Jeszcze trzy ważne rzeczy, na które musimy zwrócić uwagę to pole „termin zwrotu”, „sygnatura” i „ilość zamówień” . Jeżeli w polu „termin” jest jakaś data, oznacza to że książka jest wypożyczona, i powinna wrócić do biblioteki właśnie tego dnia. Sygnatura wskazuje nam gdzie szukać danego tytułu, jeśli korzystamy z biblioteki z wolnym dostępem do półek. Ilość zamówień natomiast powie nam ile osób oczekuje w kolejce na dany tytuł, i jak długo będziemy na niego czekać.

I na koniec krótka instrukcja jak zamówić książkę, której aktualnie nie ma na stanie. Oczywiście w różnych bibliotekach będzie to różnie wyglądało. W uczelnianych, gdzie nie ma dostępu do zbiorów, zamawiamy każdy tytuł z magazynu. W ALEPHIE w tym celu musimy zalogować się na swoje konto. Można to zrobić klikając bezpośrednio przy danym opisie bibliograficznym w przycisk „zamów” (opcja ta pojawia się tylko gdy książka jest wypożyczona), albo  zalogować się przed rozpoczęciem wyszukiwania, wybierając jedną z zakładek, „moje konto” (widoczna na jednym z pierwszych zdjęć). W przypadku MBP we Wrocławiu loginem do konta jest numer karty bibliotecznej, zamiennie z numerem pesel. Hasło natomiast to pierwsze 6 cyfr z numeru pesel, lub cały, gdy jako login wpisaliśmy też cały numer pesel.

Po zalogowaniu się na konto, oprócz tego że zamówimy pożądany przez nas tytuł, możemy sprawdzić również co się dzieje na koncie, czy coś nie jest już po terminie zwrotu, ile naliczyło się kary, przedłużyć samodzielnie wypożyczenie, zmienić swoje hasło, dodać adres mailowy, na który przychodzą potem maile z przypomnieniem o zwrocie i czekającym zamówieniu. Sprawdzimy też jak wyglądają nasze zamówienia, i jeśli jest ich więcej, w której bibliotece czekają na odbiór. Tu istotny szczegół. Jeśli  w polu „Status zamówienia” widzimy „Czeka na pozycji 1
w kolejce. Termin zwrotu 23/11/2017”, to znaczy że nie książki dla nas jeszcze nie ma. Jesteśmy na pierwszym miejscu w kolejce, a przewidywany termin zwrotu, czyli daty od kiedy książka będzie już dla nas, to 23 listopada. Jeśli natomiast w tym polu przeczytamy „zarezerwowany do: 25/11/2017”, możemy śmiało udać się po swoje zamówienie, najpóźniej do 25 listopada.

To w zasadzie wszystko, co powinniśmy wiedzieć o użytkowaniu, czytaniu katalogu bibliotecznego, opartego na systemie ALEPH. Jeśli pojawią się jeszcze jakieś pytania, wątpliwości, problemy, śmiało piszcie, a postaram się na wszystkie odpowiedzieć. Pytania mogą dotyczyć także katalogów bazujących na innych systemach.