Jazzbooki na Jazztopad

Już za dwa tygodnie, 17 listopada, rusza kolejna edycja Jazztopadu, czy wielkiego święta muzyki jazzowej. Zanim wybierzecie się do Wrocławia na któryś z koncertów, warto trochę o jazzie poczytać. Wybrałem dla Was kilka biografii, jedną powieść, reportaż i trochę esejów. Niektórzy z autorów mogą Was zaskoczyć. Niestety niektóre z poniższych tytułów są dziś trudno dostępne.

1. Herbie Hancock, Lisa Dickey - "Autobiografia legendy jazzu"

Historia Herbiego Hancocka, złotego dziecka jazzu, wiedzie od trudnych początków w purytańskiej Ameryce, przez pracę w Kwintecie Milesa Davisa, po innowacje, które wprowadzał jako lider własnego przełomowego Sekstetu. Hancock współpracował z niemal wszystkimi wielkimi współczesnymi muzykami: Joni Mitchell, Christiną Aguilerą, Steviem Wonderem, Stingiem czy Carlosem Santaną. Miał olbrzymi wpływ na kształtowanie się zarówno akustycznego, jak i elektrycznego jazzu, R&B i hip-hopu. Pasja, geniusz i pragnienie odkrywania kolejnych gatunków muzycznych przyniosły mu czternaście nagród Grammy i Oscara. Legendarny muzyk po raz pierwszy tak szczegółowo opowiada o swoim życiu i niezwykłej karierze. Zdradza swoje muzyczne fascynacje, przytacza nieznane wcześniej, często szokujące historie zza kulis showbiznesu, mówi o swoim wieloletnim małżeństwie, problemach z narkotykami i rasizmem,  a także inspiracjach buddyzmem. Jego autobiografia to nie tylko bezcenny wkład w literaturę jazzową, ale także pozycja, którą powinni przeczytać wszyscy fani artysty i miłośnicy muzyki.

 

Książkę znajdziesz tutaj.

2. Ewa Winnicka - "Nowy Jork zbuntowany. Miasto w czasach prochibicji, jazzu i gangsterów"

Możecie się zastanawiać czemu książka o prohibicji i mafii w Stanach Zjednoczonych lat 20-ych i 30-ych minionego wieku, znalazła się w zestawieniu dotyczącym jazzu? Otóż jazz był kiedyś, być może dalej jest, mocno powiązany ze światem przestępczym, i jak żadnej innej muzyki, najlepiej słucha się go ze szklaneczką czegoś mocniejszego w dłoni.

Prohibicja w dramatyczny sposób podzieliła amerykanów na „suchych”, czyli zwolenników prohibicji, oraz „mokrych”, czyli jej przeciwników, a wojna Ameryki liberalnej z konserwatywną nigdzie nie była lepiej widoczna niż w Nowym Jorku. Ta wieloetniczna metropolia najpierw wyrosła na stolicę świata, a potem na centrum obywatelskiego oporu wobec prohibicji. Brały w nim udział wszystkie klasy społeczne: umęczeni imigranci z czynszówek w dzielnicy Lower East Side, establishment z Piątej Alei i artyści z Greenwich Village. Spotykali się w nielegalnych pijalniach whisky – w mieście było ponad 30 tysięcy należących do mafii lokali, gdzie obok siebie spotykali się groźni gangsterzy, przekupni politycy i skorumpowani policjanci, a na parkiecie królował jazz.

To barwna podróż w przeszłość Nowego Jorku, jakiego nie znamy, gdy miasto przyciągało swoją otwartością i możliwościami – każdy mógł tu rozpocząć nowe życie, zostawiając za sobą głód Irlandii, biedę miasteczek Europy Środkowej czy rasowe uprzedzenia rodem z Południa.
Autorka opowiada o wpływowych postaciach tamtych czasów, ale i rekonstruuje zwykły dzień państwa Smith. Prowadzi czytelników śladami mafii włoskiej, żydowskiej i irlandzkiej, pozwalając zajrzeć za kulisy jej krwawych potyczek, rywalizacji o pieniądze i władzę. Sięga przy tym do prasy, pamiętników i literatury, przygląda się zdjęciom i reklamom, kreśląc fascynujące tło epoki.

Książkę znajdziesz tutaj.

3. Miles Dewey Davis, Quincy Troupe - "Miles. Autobiografia"

Miles Davis (1926-1991) – genialny muzyk jazzowy, trębacz, kompozytor. Jeden z najbardziej znaczących artystów minionego stulecia. Pochodził z zamożnej rodziny. Jako dziewięciolatek otrzymał pierwszą trąbkę i zaczął kształcić się muzycznie. Swoje piętno odcisnął na niemal każdym nurcie jazzowym, począwszy od drugiej wojny światowej po lata 90. XX wieku. Quincy Troupe (ur. 1939) – poeta, redaktor, emerytowany profesor Uniwersytetu Kalifornijskiego. W 1989 roku za niniejszą książkę otrzymał nagrodę American Book Award.
W Autobiografii Miles Davis niczego nie ukrywa. Otwarcie opowiada o problemach z narkotykami. Zdecydowanie potępia rasizm, którego doświadczał zarówno w przemyśle muzycznym, jak i w amerykańskim społeczeństwie. Pisze o miłości, o kobietach i roli, którą odegrały w jego życiu. Przede wszystkim jednak snuje opowieść o muzyce i muzykach, zwłaszcza tych legendarnych, z którymi miał okazję występować.
Jego wspomnienia zostały wzbogacone o pełną dyskografię i liczne fotografie.

Książkę znajdziesz tutaj.

 

4. Toni Morrison - "Jazz"

Opowieść o życiu w afroamerykańskich dzielnicach Nowego Jorku, z czasów, gdy na blaszanych dachach, w zakamarkach ulic i w otwartych oknach biednych mieszkań rodził się jazz. Plotkarskim stylem autorka przedstawia realia ówczesnej rzeczywistości przez pryzmat dziejów jednego małżeństwa. Prosta historia miłości opowiedziana ustami wielu mieszkańców. Wszystkich łączy to samo nowojorskie getto, poza które nie można się wyrwać. Świat Afroamerykanów, to świat ubóstwa, jednak tylko on inspirował przez wiele lat saksofonistów, i tylko w nim miał prawo powstać jazz – jak definiuje Morrison – „muzyka uciśnionych Afroamerykanów”.

5. Billie Holiday - "Lady śpiewa bluesa"

Ta biografia już przeszła do historii. Wydana 50 lat temu wzbudziła sensację, a przez kolejne dziesięciolecia stała się biblią dla tych, którzy chcieli poznać Billie Holiday. Lady Day – pierwsza dama jazzu, artystka obdarzona niezwykłym głosem, który wciąż nie przestaje elektryzować, jedna z najbardziej inspirujących wokalistek wszech czasów – sama opowiada o sobie. O życiu w czarnym getcie, pracy prostytutki, alkoholu, narkotykach, rasizmie i o najlepszych muzykach, z którymi grała. Nie stawia sobie postumentu, staje przed czytelnikiem taka, jaka była: nieprzebierająca w słowach, szalona, porywcza, a jednocześnie pełna dumy, naiwna, poraniona i samotna. Dama, która żyła dla muzyki i w niej znajdowała ukojenie.

Książkę znajdziesz tutaj.

6. Louis Armstrong - "Moje życie w Nowym Orleanie"

Osiągnąwszy szczyty powodzenia i popularności, pięćdziesięcioparoletni Satchmo – fenomenalny trębacz i wokalista jazzowy, kompozytor i showman – opowiada o swoim dzieciństwie i wczesnej młodości w dzielnicy nowoorleańskich slumsów, Back o’Town. Tanie knajpki, szulerzy i prostytutki, dorywcze zajęcia, uliczne bójki, parady i pogrzeby z udziałem orkiestr dętych – to tło, na którym objawił się i dojrzewał niezwykły talent murzyńskiego chłopca. Miłość do muzyki, pracowitość i wytrwałość sprawiły, że młodociany muzykant grający modne kawałki wyrósł na prawdziwego muzyka, o którego dobijały się renomowane zespoły. Louis Armstrong stanął na progu sławy. Jego dziadkowie byli niewolnikami, rodzice – tanią siłą roboczą, on miał stać się „Papieżem Jazzu” i „Królem Trąbki”.

7. Andrzej Schmidt - "Historia jazzu"

Historia jazzu to jedyna w języku polskim publikacja przedstawiająca szeroko historię jazzu, począwszy od jego powstania aż do roku 2000.
Autor – profesor Andrzej Schmidt jest pionierem polskiego jazzu, wykładowcą historii jazzu na Akademii Muzycznej w Katowicach, prelegentem i autorem wielu audycji radiowych oraz artykułów w periodykach muzycznych. W niniejszej pozycji przedstawia muzykę jazzową i jej powstanie na szerokim tle historyczno-społecznym.
O dogłębnym potraktowaniu tematu informuje dokładny spis treści:
Część I – Rodowód zawiera rozdziały: Ameryka brytyjska, Muzyka brytyjska w koloniach, Z Afryki Zachodniej do Ameryki, Początek muzyki negro-amerykańskiej, Czarni obywatele i twórcy, Nowy Orlean 1718-1895.
W części II – Krystalizacja i rozwój omówione są zagadnienia dalszej historii jazzu: Okres formatywny, Dojrzewanie i ekspansja, Era jazzu, W cieniu depresji, Okres swingu, Drugi plan swingu, Bebop, Cool i jego odmiany, Hard bop (soul, funky), Lata sześćdziesiąte, Dekada jazz-rocka, Lata osiemdziesiąte, Jazz w Europie, Jazz w Polsce.

8. Krzysztof Karpiński - "Był jazz. Krzyk jazz-bandu w międzywojennej Polsce"

W międzywojennej prasie pisano w alarmującym tonie o zdziczeniu obyczajów. To jazz rozbrzmiewa w tle Tuwimowskiego apokaliptyczno-satyrycznego Balu w Operze. Makuszyński się zżymał.  Maria Ejsmondowa chciała stworzyć Ligę Obrony Przeciwjazzowej. Do ogólnonarodowej debaty włączyła się nawet Maria Pawlikowska-Jasnorzewska. Nie ulega więc wątpliwości, że jazz w II RP istniał i budził emocje. Książka Krzysztofa Karpińskiego – prawnika, pianisty, entuzjasty jazzu i badacza jego historii – jest wynikiem wieloletnich badań i poszukiwań. Był jazz. Krzyk jazz­-bandu w międzywojennej Polsce to pierwsza książka w całości poświęcona początkom popularności tego gatunku w Drugiej Rzeczypospolitej, nakreślona na barwnym obyczajowym tle. Niemało satysfakcji z lektury będą mieli nie tylko fani jazzu, lecz również miłośnicy przedwojennego kabaretu, polskiej kinematografii, a nawet ówczesnej mody.

Autor opisuje najwybitniejszych wykonawców muzyki synkopowanej w dwudziestoleciu i miejsca, które tętniły jazzem. Czas zerwać z mitem, że jazz w Polsce zaczął się od „katakumbowych” jam sessions na przełomie lat 40. i 50. Jazz był tu znacznie wcześniej i – jak się okazuje – polscy jazzmani już przed wojną byli w stanie zachwycić nawet gości z Ameryki.

Książkę znajdziesz tutaj.

9. Stuart Nicholson - "Ella Fitzgerald"

Życie Elli Fitzgerald, jednej z największych wokalistek jazzowych XX wieku, można by nazwać spełnionym American dream. W ciągu dwóch lat od debiutu stała się gwiazdą, której nagrania osiągały milionowe nakłady. W latach 50. współpracowała z największymi artystami: Louisem Armstrongiem, Frankiem Sinatrą, Natem King Cole’em. Za jej niezwykłym sukcesem stoi niesłychana determinacja czarnej dziewczyny, która, by wspiąć się na muzyczne szczyty, musiała walczyć z biedą, uprzedzeniami rasowymi i przeciwnościami losu. Książka Stuarta Nicholsona to przede wszystkim pasjonująca opowieść o charyzmatycznej śpiewaczce, silnej muzycznej osobowości, stylu nie do podrobienia. Nicholson sięga poza legendę i półprawdy, korzysta z nieznanych wcześniej źródeł, rozmawia z ludźmi, którzy wraz z Fitzgerald tworzyli niezapomniane piosenki, by stworzyć wnikliwy i frapujący portret Pierwszej Damy Jazzu.

10. Emilia Batura - "Komeda Księżycowy chłopiec"

Próba nakreślenia najbardziej zbliżonego do prawdy, żywego portretu Krzysztofa Komedy. Ktoś powiedział, że Komeda był dzieckiem szczęścia – wydaje się jednak, że ilekroć los uśmiechnął się do niego, to jedynie po to, by po chwili zachichotać złośliwie… Książka ta nie jest typową biografią, lecz stanowi żywy, barwny portret znanego kompozytora, pianisty jazzowego i prekursora modern jazzu w Polsce. Autorka, sięgając po osobiste szczegóły z życia Komedy, odmalowuje sugestywny obraz zarówno samego artysty, jak i związanych z nim ludzi – m.in. Romana Polańskiego czy Marka Hłaski – oraz epoki i panującej w niej atmosfery.
Wyłania się z tego fascynująca historia zawrotnej kariery i dziwnie splatających się życiowych wątków przerwanych dramatem przedwczesnej śmierci.

Książkę znajdziesz tutaj.

11. Dave Gelly - "Ikony jazzu"

Bogato ilustrowana zdjęciami książka o najsłynniejszych jazzmanach.
Sto lat temu jazz był niezbyt jeszcze znanym stylem muzyki rozbrzmiewającym na ulicach Nowego Orleanu. W tym czasie wiele miast, szczególnie nadmorskich, wykształciło własne, niepowtarzalne formy muzyczne, ale to właśnie jazz, w odróżnieniu od tanga, habanery, fado czy flamenco, stał się zalążkiem muzyki popularnej na całym świecie. Jak do tego doszło? Odpowiedź na to pytanie Czytelnik znajdzie na stronach tej bogato ilustrowanej książki.

Książkę znajdziesz tutaj.

12. James Lincoln Collier - "Duke Ellington"

Wnikliwa, prowokująca i pasjonująca opowieść o życiu artysty i jego czasach – Ameryce okresu prohibicji, wielkiego kryzysu i rozkwitu Cotton Clubu. Ten wielowymiarowy portret wielkiego muzyka tworzy nie tylko barwna historia jego życia, ale także profesjonalna ocena wielu wybitnych utworów oraz próba usytuowania jazzu w kontekście kulturalno-społecznym. Analiza wpływu osobowości twórcy na jego dzieło, próba zgłębienia tajników inspiracji muzycznych artysty i historyczne tło czynią z biografii Ellingtona fascynującą lekturę dla każdego miłośnika jazzu i muzyki w ogóle.

13. Antoni Krupa - "Miasto Błękitnych Nut, czyli historia krakowskiego jazzu i nie tylko"

„Ta książka jest nie tylko o jazzie. Jest także o życiu, a właściwie o muzyce, która stała się częścią życia. Jej autor, muzyk i dziennikarz muzyczny, od lat związany z Radiem Kraków, prowadzi swoją opowieść dwuwątkowo. Każdy spośród czterdziestu czterech rozdziałów składa się z części wspomnieniowej, autobiograficznej, oraz fragmentów wywiadów, które autor przeprowadził ze znanym muzykami jazzowymi, emitowanych na antenie Radia Kraków. Książka nie stanowi usystematyzowanej historii jazzu, oddaje natomiast znakomicie atmosferę początków i rozkwitu jazzu w Krakowie, tworzenia się legendarnych grup, pierwszych festiwali, kształtowania nowych nurtów. Opowiada między innymi o roli YMCA w popularyzowaniu jazzu w Krakowie, „okresie katakumbowym”, narodzinach Zaduszek Jazzowych, powstaniu i działalności Jazz-Klubu „Helikon”, kształtowaniu się Krakowskiej Szkoły Jazzu, narodzinach jazzowej awangardy i wielu, wielu innych ważnych wydarzeniach. Przybliża sylwetki znanych i podziwianych muzyków, występujących dziś na scenach całego świata, a także owianych legendą nieżyjących już wybitnych twórców, takich jak Krzysztof Komeda czy Zbigniew Seifert, zachowanych we wspomnieniach kolegów jazzmanów. To także osobista, niesłychanie wciągająca opowieść o miłości, fascynacjach muzycznych i szaleństwach młodości…”

 

źródło opisu: http://www.dworek.krakow.pl/antoni-krupa-miasto-blekitnych-nut

14. Józef Balcerak - "Magia jazzu"

W książce zawarte są notatki Józefa Balceraka z podróży i spotkań z muzykami spisane w okresie 1958-1978. Część z nich drukowana była w redagowanym przez autora miesięczniku „Jazz”.

15. Leopold Tyrmand - "U brzegów jazzu"

Książka ta nie ma charakteru ani formy podręcznika, leksykonu lub jakiegokolwiek vademecum w sprawach jazzu. Ma charakter eseju wypełnionego rozważaniami, zawierającego nieco informacji i dużo zupełnie osobistych impresji. Jest pochyleniem się nad problemem. Zagadnienie rozlewa się szeroko, obejmuje obszar ogromny, omywa różne dziedziny współczesnej kultury, wiąże się nierozerwalnie z codziennością — tak jak obyczaj i sztuka przenikają się we współczesności ze zjawiskiem trudnym i socjologicznie mało zbadanym, a zwanym na co dzień życiem rozrywkowym. Czy książka ta odpowie generalnie na pytanie: co to jest jazz? Chyba nie, chociaż jej ambicją jest zawarcie i przekazanie czytelnikowi pewnego kompendium. Powstaje jednak zagadnienie, czy w ogóle można na takie pytanie odpowiedzieć.

  • Ale super lista! Najbardziej zainteresowała mnie ta książka o jazzie w czasach międzywojnia – muszę przeczytać! Ja z kolei dorzuciłabym do listy jeszcze rozmowy Jolanty Fajkowskiej z jazzmanami „Muzyka z profilu i en face”.